Διακύμανση εγκαρδίου και σομφού για δέντρα Eucalyptus Globulus Labill, κατά το στάδιο της κοπής για παραγωγή ξυλοπολτού

Η παρούσα μελέτη αφορά στο ποσοστό του εγκάρδιου και του σομφού σε δέντρα ηλικίας κατάλληλης για συγκομιδή (12 έως 15 ετών),  σε φυτείες Eucalyptus Globulus Labill  που προορίζονταν για ξυλοπολτό, σε τέσσερις περιοχές της κεντρικής Πορτογαλίας. Σε κάθε περιοχή μελετήθηκε δείγμα δώδεκα δέντρων, σε εννέα διαφορετικά στάδια ανάπτυξης. Το εγκάρδιο εμφανίζεται σε ποσοστό  μεγαλύτερο του 82%-87%  επί του συνολικού ύψους του δέντρου και σε 38%-41% επί του συνολικού όγκου. Το ποσοστό του εγκάρδιου στη  διατομή του κορμού μειώνεται από τη βάση προς τα επάνω, αντιπροσωπεύοντας το 53,3% του συνολικού εμβαδού στη βάση του δέντρου  και το 26,1% του συνολικού εμβαδού σε ένα επίπεδο ύψους 55%. Το πλάτος του σομφού παραμένει σχετικά σταθερό κατά μήκος του κορμού, με μια μέση τιμή στα 38χιλ., ως το 55% του επιπέδου του ύψος. Τα δέντρα εντός μιας περιοχής, το επίπεδο του ύψος και η αλληλεπίδρασή τους, επηρεάζουν σημαντικά τη διακύμανση του ποσοστού του εγκάρδιου και του πλάτους του σομφού. Η διάμετρος του εγκάρδιου και το πλάτος του σομφού σχετίζονται άμεσα με την ακτινική ανάπτυξη των δένδρων.

Το ξύλο του Eucalyptus Globulus Labill αποτελεί μία σημαντική πηγή ινών κατάλληλων για  χαρτί στη βιομηχανία χαρτοπολτού, συνδυάζοντας την άριστη ποιότητα πολτού και τις ιδιότητες του  χαρτιού, με την ταχεία ανάπτυξη του δέντρου και την κοπή ανά τακτά χρονικά διαστήματα. Εκτός από τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά του ξύλου, π.χ. ανατομικές και χημικές ιδιότητες, η καταλληλότητα των ευκαλύπτων για χαρτοποιία επηρεάζεται από το μέγεθος του εγκάρδιου και του σομφού εντός των κορμών για ξυλοπολτό. Το εγκάρδιο επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα του πολτού, καθώς οδηγεί στην αύξηση της κατανάλωσης των χημικών κατά τη διαδικασία της πολτοποίησης και της λεύκανσης, στη μείωση της απόδοσης και τη φωτεινότητας του πολτού και στην αύξηση του κόστους της συνολικής διαδικασίας για τις βιομηχανίες πολτού και χαρτιού. Γενικά προτιμώνται κορμοί με  μεγαλύτερο τμήμα σομφού.  

Στα ζωντανά-χλωρα δέντρα, ο σομφός σε αντίθεση με το εγκάρδιο, είναι φυσιολογικά ενεργός. Αποθηκεύει τα θρεπτικά συστατικά και συμβάλει στην προώθηση τους από τις ρίζες στα φύλλα του δένδρου. Ο μετασχηματισμός του σομφού σε εγκάρδιο χαρακτηρίζεται από την νέκρωση των παρεγχυματικών κυττάρων. Η δημιουργία θυλλίδων στα αγγεία πολλών ειδών και η βιοσύνθεση των μη-δομικών ενώσεων, οδηγεί σε μια σημαντική συσσώρευση των εκχυλισμάτων και σε διαφορές των φυσικών και χημικών ιδιοτήτων μεταξύ σομφού και εγκαρδίου. Το εγκάρδιο και το σομφό σε ένα δέντρο έχουν αποτελέσει το αντικείμενο πολλών μελετών. Ποικίλλουν και εξαρτώνται από ένα μεγάλο αριθμό παραγόντων, συμπεριλαμβανομένων του είδους, της ηλικίας, του κλίματος, του ρυθμού ανάπτυξης, της έκτασης του φυλλώματος, της ποιότητας της τοποθεσίας και τη ζωτικότητα των δέντρων.

Υπάρχουν πολλές θεωρίες για την έναρξη και το ρυθμό μετατροπής του σομφού σε εγκάρδιο. Πιο συγκεκριμένα,  η ποσότητα  του σομφού (το εμβαδόν ή το ακτινικό πλάτος) καθορίζει την ποσότητα του εγκάρδιου. Ωστόσο, τα στοιχεία είναι λιγοστά και είναι μερικές φορές αντιφατικά, σχετικά με το πώς επηρεάζεται το πλάτος του σομφού από την ηλικία του δέντρου ή από την ανάπτυξη του.

Έχουν πραγματοποιηθεί αρκετές μελέτες σχετικά με το εγκάρδιο,  σε διάφορα είδη Ευκαλύπτου όπως οι Camaldulensis, Tereticornis, Marginata, Maculata, Delegatensis, Dalrympleana, Grandis,  Globulus, Grandis, Urophylla και παρατηρήθηκε πως  η αναλογία του ποικίλλει σημαντικά μεταξύ των ειδών.

Στα δέντρα Globulus, στην ηλικία της κοπής για πολτοποίηση, ο όγκος του εγκαρδίου είναι σημαντικός και αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο του όγκου του κορμού. Επίσης,  παρατηρήθηκε  μια σημαντική διακύμανση από δένδρο σε δέντρο και από περιοχή σε περιοχή.  Ωστόσο, εξακολουθεί να είναι μικρή η  πληροφόρηση σχετικά με τη διακύμανση της περιεκτικότητας του σομφού και του εγκάρδιου στις εμπορικές φυτείες του Globulus για την παραγωγή πολτού, που θα μπορούσε να οδηγήσει σε δασοκομικές ή βελτιωτικές πρακτικές.

Σε αυτή τη μελέτη παρουσιάζονται δεδομένα για τη διακύμανση του μεγέθους του σομφού και του εγκαρδίου, τόσο στο εσωτερικό του δέντρου όσο και μεταξύ των δέντρων, σε τέσσερις εμπορικές φυτείες Globulus, κατά τη στιγμή της συγκομιδής για την παραγωγή χαρτοπολτού. Επίσης, αναλύεται η επίδραση της ακτινικής ανάπτυξης των δένδρων, σε  μια  προοπτική διαχείρισης των φυτειών με προσανατολισμό τις ανάγκες της βιομηχανίας πολτού και χαρτιού.

 

Αποτελέσματα:

Τα αποτελέσματα που δημοσιεύθηκαν από τους Gominho και Pereira για δέντρα ηλικίας 9 ετών, δείχνουν το εγκάρδιο σε ποσοστό  μέχρι και  60 -75% επί του συνολικού ύψους του δέντρου και τον κορμό χωρίς το εγκάρδιο να έχει ένα μέσο μήκος 5,3μ.. Βρέθηκε επίσης μια γραμμική παλινδρόμηση για το ύψος του εγκάρδιου, ως συνάρτηση του συνολικού ύψος των δένδρων, παρόμοιο με το μοντέλο που αναπτύχθηκε στην παρούσα μελέτη. Για τα 18 ετών δέντρα ανέφεραν ότι το εγκάρδιο είχε φτάσει στο 62-73% του ύψους του δέντρου, ενώ ο κορμός χωρίς εγκάρδιο στα 7,2 μ. 

Το εγκάρδιο μειώθηκε στον κορμό με κατεύθυνση από τη βάση προς τα πάνω,  με τρόπο ανάλογο με τον τρόπο ανάπτυξης του κορμού. Ο παραπάνω τρόπος ήταν κοινός για όλα τα δέντρα.  Ως αποτέλεσμα ήταν η μείωση της αναλογίας του εγκάρδιου στην διατομή του κορμού.

Το μέσο ποσοστό του εγκαρδίου στο κατώτερο τμήμα του κορμού ήταν σημαντικό, π.χ. 54% της διατομής στο 5% του επιπέδου ύψους. Η τιμή αυτή  είναι  ελαφρώς υψηλότερη από το 42% το οποίο είχε βρεθεί από τους Gominho και Pereira σε δέντρα Globulus 9 ετών, αλλά χαμηλότερη από το 73% που βρέθηκε από τους  Miranda κ.α, για δέντρα Globulus 18 ετών.

Το εγκάρδιο αντιπροσωπεύει το 39% του όγκου δένδρου, το οποίο αντιστοιχεί σε πάνω από το 1/3 περίπου του συνολικού όγκου του ξύλο στο δέντρο. Αυτές οι τιμές δείχνουν ότι το ποσοστό του εγκαρδίου στα δέντρα που χρησιμοποιούνται για την πολτοποίηση στη συνηθισμένη ηλικία συγκομιδής (9-14 ετών), σε εύκρατα κλίματα,  είναι σημαντικό και θα πρέπει να ληφθεί υπόψη, αφού επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα του ξυλοπολτού. Η αύξηση της ηλικίας συγκομιδής θα αυξήσει το ποσοστό του εγκαρδίου. Για παράδειγμα, σε 18 ετών δέντρα το εγκάρδιο αντιπροσωπεύει το 60% του συνολικού όγκου.

 

Συμπεράσματα:

Συμπερασματικά και βάση των αποτελεσμάτων της έρευνας, αποδείχθηκε πως τα δέντρα Globulus  που κόβονται για χαρτοπολτό, έχουν σημαντικό ποσοστό εγκαρδίου. Το πλάτος του σομφού ρυθμίζεται ανάλογα με τον σχηματισμό του εγκάρδιου με μια ακτινική και αξονική ανάπτυξη εντός του δέντρου. Επομένως, το ποσοστό του εγκαρδίου στο δέντρο σχετίζεται με το μέγεθος των δένδρων, καθώς και με τους παράγοντες οι οποίοι θα οδηγήσουν σε ταχύτερη ανάπτυξη των δένδρων (π.χ. η τοποθεσία).  Για μια σωστή διαχείριση των φυτειών Globulus που χρησιμοποιούνται για πολτό, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη τόσο η παρουσία του εγκάρδιου στα δέντρα όσο και οι  παράγοντες μεταβολής του.
 

Λεξικό όρων: 
Εγκάρδιο: Το παλαιότερο και νεκρό κεντρικό τμήμα του κορμού ενός δέντρου ή ενός ξυλώδους φυτού, το οποίο συνήθως είναι πιο σκούρο και πιο σκληρό σε σχέση με το σομφό. 
Σομφός: Νεοσυσταθέν ξύλο, το οποίο βρίσκεται  μεταξύ εσωτερικού φλοιού και εγκαρδίου και είναι υπεύθυνο για την απορρόφηση του νερού. Συνήθως το χρώμα του είναι πιο ανοιχτό σε σχέση με το εγκάρδιο. 

 

Μελέτη των :

Maria C. Moraisa,b, Helena Pereiraa
Centro de Estudos Florestais, Instituto Superior de Agronomia, Universidade Técnica de Lisboa, Tapada da Ajuda, 1349-017 Lisboa, Portugal
b Departamento de Botânica, Universidade de Coimbra, Calçada Martim de Freitas, 3000-355 Coimbra, Portugal

 

Ενημερωθείτε αναλυτικά για τη Συμβολαιακή Καλλιέργεια, τους τρόπους επένδυσης και τις αποδόσεις της.

Δείτε αναλυτικά της περιοχές και τις εκτάσεις που εφαρμόζει η εταιρείας μας Ενεργειακή και Συμβολαιακή καλλιέργεια, καθώς και λοιπές δραστηριότητες του ομίλου.

Μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί σε παγκόσμια κλίμακα, σχετικά με την καλλιέργεια του Ευκαλύπτου και την ανάπτυξή του.